Vijf basismaatregelen tegen ransomware die elk mkb-bedrijf op orde moet hebben
Je komt 's ochtends binnen en niemand kan bij zijn bestanden. Op het scherm staat een bericht: je gegevens zijn versleuteld, en wie ze terug wil, moet betalen. Dat is ransomware. Aanvallers maken je bestanden onbruikbaar en vragen losgeld om ze weer vrij te geven.
Veel ondernemers denken dat dit vooral grote bedrijven overkomt. Maar aanvallers kiezen niet altijd bewust een doelwit. Ze zoeken vaak naar zwakke plekken, en die vinden ze net zo goed bij een kleiner bedrijf. Juist daar is de beveiliging soms minder goed geregeld, terwijl het bedrijf net zo afhankelijk is van zijn systemen.
Het goede nieuws: met een paar basismaatregelen verklein je de kans en de schade flink.
1. Meervoudige authenticatie (MFA) op alle accounts
Met MFA heb je naast je wachtwoord een tweede stap nodig om in te loggen, bijvoorbeeld een code op je telefoon. Een gestolen wachtwoord alleen is dan niet genoeg. Zet MFA aan op alle accounts, en zeker op e-mail en beheeraccounts. Juist die accounts geven een aanvaller de sleutels van je hele omgeving.
2. Back-ups die gescheiden zijn en die je echt test
Een back-up is je reddingsboei als het misgaat. Maar alleen als hij werkt. Twee dingen zijn belangrijk. De back-up moet gescheiden zijn van je gewone omgeving, zodat een aanvaller hem niet meteen mee kan versleutelen. En je moet hem regelmatig echt testen door gegevens terug te zetten. Een back-up die nooit is getest, is een belofte, geen zekerheid.
3. Updates en patches tijdig installeren
Aanvallers maken vaak gebruik van bekende lekken in software. Updates dichten die lekken. Zorg dat ze tijdig worden geïnstalleerd, niet alleen op laptops, maar ook op servers, netwerkapparatuur en firewalls. Dat laatste wordt nog weleens vergeten.
4. Toegangsbeheer
Niet iedereen heeft beheerrechten nodig. Hoe minder accounts alles mogen, hoe minder schade een aanvaller kan aanrichten als hij één account in handen krijgt. Let ook op accounts van vertrokken medewerkers: blokkeer die direct bij vertrek. Een vergeten account is een open deur.
5. Een incidentplan
Als het toch misgaat, wil je niet op dat moment nog moeten bedenken wat je doet. Leg vooraf vast: wie bel je, wie neemt besluiten, en hoe communiceer je met medewerkers, klanten en andere betrokkenen? Het hoeft geen dik document te zijn. Oefen het plan ook eens, zodat iedereen weet wat er van hem verwacht wordt.
En: maak medewerkers bewust
Veel aanvallen beginnen met een phishingmail: een bericht dat er echt uitziet, maar je naar een valse inlogpagina lokt of een besmette bijlage bevat. Medewerkers die weten waar ze op moeten letten, en die een verdachte mail durven te melden, zijn een belangrijke verdedigingslinie.
Begin waar het risico het grootst is
Je hoeft niet alles in één keer te regelen. Begin bij de maatregelen die het meeste verschil maken voor jouw situatie. Vaak zijn dat MFA op e-mail en een back-up waarvan je zeker weet dat hij werkt. Pak daarna stap voor stap de rest op, en spreek met je leverancier af wie wat doet en wanneer het klaar is.
De rol van de directie
Als directeur hoef je niet zelf MFA in te stellen of back-ups te testen. Maar je bent wel verantwoordelijk voor het geheel. Vraag je IT-leverancier daarom aantoonbaar hoe elk van deze vijf maatregelen is geregeld. Niet "dat zit wel goed", maar: laat zien waar MFA aan staat, wanneer de back-up voor het laatst is teruggezet en hoe het incidentplan eruitziet.
Dat sluit ook aan op de eisen die klanten, verzekeraars en banken steeds vaker stellen. Meer daarover lees je in ons artikel over de Cyberbeveiligingswet (NIS2).
Hulp bij het overzicht
Wil je weten hoe jouw bedrijf ervoor staat? De IT-manager op afroep loopt deze maatregelen samen met je IT-leverancier na, brengt de risico's in kaart en zorgt dat de gaten worden gedicht.
Wil je zeker weten dat de basis op orde is? Plan een kennismaking.